శ్రీమతి సిరియజ్జి – చిత్రదుర్గ జానపద సంస్కృతికి సజీవ విజ్ఞానసర్వస్వం

కర్ణాటక జానపద సాహిత్య చరిత్రలో శ్రీమతి సిరియజ్జి పేరు అత్యంత గౌరవంతో నిలిచిపోయింది. అక్షరజ్ఞానం లేకపోయినా వేలాది జానపద గీతాలను తన అసాధారణ జ్ఞాపకశక్తిలో భద్రపరచుకున్న ఆమె “జానపద సిరి”, “జానపద కోకిల”, “జానపద కణజ”గా ప్రసిద్ధి చెందారు.

బాల్యం

చిత్రదుర్గ జిల్లా చಳ್ಳకెరె తాలూకాలోని యలగట్టె గొల్లరహట్టిలో ఈరప్ప–కాడమ్మ దంపతులకు సిరియజ్జి జన్మించారు. ఆమె కాడుగొల్ల సమాజానికి చెందినవారు.

ఆమెకు పాఠశాల విద్య లభించలేదు. కానీ తల్లి, అమ్మమ్మ పాడే పాటలే ఆమెకు గొప్ప పాఠశాల అయ్యాయి.

వ్యవసాయ పనులు, ధాన్యం దంచడం, ఇంటి పనులు, వివాహాలు, పండుగలు మరియు ఆచారాల సమయంలో మహిళలు పాడే పాటలను చిన్ననాటి నుంచే విని తన జ్ఞాపకంలో భద్రపరచుకున్నారు.

కాడుగొల్ల సంస్కృతికి స్వరం

కాడుగొల్ల సమాజానికి ప్రత్యేకమైన ఆచారాలు, దేవతలు, విశ్వాసాలు మరియు మౌఖిక సంప్రదాయాలు ఉన్నాయి.

ఈ సమాజంలో పాట వినోదం మాత్రమే కాదు — అది జీవితంలో భాగం.

వివాహానికి పాట, పండుగకు పాట, దేవతలకు పాట, వ్యవసాయానికి పాట, ఆనందానికి పాట, బాధకు కూడా పాట ఉండేది.

ఈ గొప్ప మౌఖిక సంప్రదాయానికి సిరియజ్జి శక్తివంతమైన ప్రతినిధిగా ఎదిగారు.

వేలాది పాటల నిధి

సిరియజ్జి అసాధారణ ప్రతిభ ఆమె జ్ఞాపకశక్తి.

పుస్తకం చూడకుండా వేలాది జానపద గీతాలు, పదాలు మరియు దీర్ఘ కథనాలను నిరాటంకంగా ఆలపించగలిగేవారు. ప్రజాదరణ పొందిన వర్ణనల ప్రకారం ఆమె జ్ఞాపకంలో దాదాపు పది వేల వరకు జానపద పదాలు, గీతాలు ఉన్నాయని చెప్పబడింది.

“మహాసతి కాటవ్వ”, “కత్తలె దారి దూర” వంటి కథన గీతాలు ఆమె సంపదలో ప్రసిద్ధమైనవి.

బెలగెరె కృష్ణశాస్త్రి ప్రోత్సాహం

సిరియజ్జి ప్రతిభను విస్తృత ప్రపంచానికి పరిచయం చేయడంలో బెలగెరె కృష్ణశాస్త్రి వంటి సాహితీవేత్తల ప్రోత్సాహం ముఖ్యమైనది.

గ్రామీణ ప్రాంతంలో మౌఖికంగా జీవించిన ఆమె పాటలు సాహిత్య, జానపద పరిశోధనా ప్రపంచానికి చేరాయి.

రచయితలు, పరిశోధకులు, సాంస్కృతిక అధ్యయనకారులకు సిరియజ్జి ఒక అపూర్వమైన జ్ఞాన వనరుగా మారారు.

పాటల్లో ప్రజల చరిత్ర

సిరియజ్జి పాటల్లో వివాహాలు, కుటుంబ బంధాలు, మహిళల జీవితం, వ్యవసాయం, దేవతలు, పండుగలు, బాధలు, ఆనందాలు మరియు సామాజిక విశ్వాసాలు ప్రతిబింబించాయి.

రాజుల చరిత్రను పుస్తకాలు నమోదు చేస్తే, సిరియజ్జి పాటలు సామాన్య ప్రజల జీవన చరిత్రను భద్రపరిచాయి.

అందుకే ఆమెను కేవలం గాయని అని పిలవడం సరిపోదు.

ఆమె ఒక సమాజపు సామూహిక జ్ఞాపకానికి సంరక్షకురాలు.

గౌరవాలు

సిరియజ్జి అసాధారణ సేవకు అనేక గౌరవాలు లభించాయి.

కర్ణాటక మాజీ ముఖ్యమంత్రి ఆర్. గుండూరావు ఆమెను “జానపద సిరి” అనే బిరుదుతో సత్కరించారు.

హంపిలోని కన్నడ విశ్వవిద్యాలయం ఆమెకు ప్రతిష్ఠాత్మక “నాడోజ” గౌరవాన్ని అందించింది.

కర్ణాటక జానపద అకాడమీతో పాటు అనేక సాహిత్య, సాంస్కృతిక మరియు జానపద సంస్థలు కూడా ఆమె సేవను గుర్తించాయి.

తరువాతి తరానికి వారసత్వం

సిరియజ్జితో కలిసి అనేక కార్యక్రమాల్లో పాటలు పాడిన యలగట్టెకు చెందిన సిరియమ్మ వంటి జానపద కళాకారులు తరువాత ఈ సంప్రదాయాన్ని కొనసాగించారు.

సిరియమ్మ సోబానే, కోలు, గగ్గర తదితర గీతాలతో పాటు ఎత్తప్ప, జుంజప్ప, క్యాతప్ప వంటి కాడుగొల్ల సాంస్కృతిక నాయకుల మహాకావ్యాలను ఆలపిస్తూ యువతరానికి నేర్పే ప్రయత్నం చేశారు.

సిరియజ్జి మరియు సిరియమ్మ ఇద్దరూ వేర్వేరు వ్యక్తులు అయినప్పటికీ, వారిని కలిపే బంధం కాడుగొల్ల మౌఖిక సాహిత్య సంప్రదాయం.

చివరి రోజులు

సిరియజ్జి 2009 ఏప్రిల్‌లో యలగట్టె గొల్లరహట్టిలో కన్నుమూశారు.

ఒక గొప్ప స్వరం నిశ్శబ్దమైంది. కానీ ఆ స్వరంలో జీవించిన సంస్కృతి అంతరించలేదు.

ఆమె పాటలను విన్నవారు, నమోదు చేసిన పరిశోధకులు మరియు తరువాతి తరానికి వాటిని అందిస్తున్న జానపద కళాకారుల ద్వారా ఆమె వారసత్వం కొనసాగుతోంది.

ముగింపు

సిరియజ్జి కేవలం జానపద గాయని కాదు — ఆమె కర్ణాటక మౌఖిక సాహిత్యానికి సజీవ గ్రంథాలయం.

చదవడం, రాయడం తెలియని ఒక గ్రామీణ మహిళ వేలాది పాటలను జ్ఞాపకంలో భద్రపరచి, పండితులు మరియు పరిశోధకులు వెతుక్కుంటూ వచ్చే జ్ఞాననిధిగా మారడం అసాధారణమైన విషయం.

ఆమె జీవితం మనకు ఒక గొప్ప సత్యాన్ని గుర్తు చేస్తుంది:

కొన్నిసార్లు సాహిత్యం పుస్తకాల్లో కాదు — జ్ఞాపకాల్లో జీవిస్తుంది.
కొన్నిసార్లు చరిత్ర అక్షరాల్లో కాదు — పాటగా ప్రవహిస్తుంది.
కొన్నిసార్లు ఒక సమాజపు మొత్తం సంస్కృతి ఒక అమ్మమ్మ గొంతులో జీవిస్తుంది.

చిత్రదుర్గకు అలాంటి అమూల్యమైన స్వరం నాడోజ సిరియజ్జి — నిజమైన “జానపద సిరి”.