ಕಾಶೀ ಅಪ್ಪಣ್ಣಶೆಟ್ಟರು – ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ಅನ್ನದಾನ ಮತ್ತು ದಾಸೋಹ ಪರಂಪರೆಯ ಸ್ಮರಣೀಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ

ಹಸಿದವರಿಗೆ ಅನ್ನ ನೀಡುವುದನ್ನೇ ಮಾನವ ಸೇವೆಯೆಂದು ಕಂಡ ಮಹನೀಯರು

ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ಇತಿಹಾಸವೆಂದರೆ ಕೇವಲ ಕೋಟೆ, ಕಲ್ಲಿನ ಗೋಡೆಗಳು, ಪಾಳೆಯಗಾರರು ಮತ್ತು ಯುದ್ಧಗಳ ಕಥೆಯಲ್ಲ. ಈ ನೆಲದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ ದಾನಿಗಳು, ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು, ಸಮಾಜಸೇವಕರು ಹಾಗೂ ಪರೋಪಕಾರಿಗಳ ಕೊಡುಗೆಯೂ ಅಷ್ಟೇ ಮಹತ್ವದ್ದು.

ಅಂತಹ ಸ್ಮರಣೀಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಶೀ ಅಪ್ಪಣ್ಣಶೆಟ್ಟರು ಪ್ರಮುಖರು.

ಚಿತ್ರದುರ್ಗದಲ್ಲಿ ಅನ್ನದಾನ ಮತ್ತು ದಾಸೋಹದ ಪರಂಪರೆಯೊಂದಿಗೆ ನೆನಪಾಗುವ ಕಾಶೀ ಅಪ್ಪಣ್ಣಶೆಟ್ಟರು, ತಮ್ಮ ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಜನೋಪಯೋಗಿ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಬಳಸಿದ ಉದಾರ ಮನಸ್ಸಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಜನಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿದ್ದಾರೆ.

ಅವರ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿರುವುದು ಅನ್ನದಾನ ಛತ್ರ.

ಅನ್ನದಾನ – ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದಾನ

“ಅನ್ನದಾನಕ್ಕಿಂತ ಮಿಗಿಲಾದ ದಾನವಿಲ್ಲ” ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಪ್ರಾಚೀನವಾದುದು.

ಹಸಿದವನಿಗೆ ಅನ್ನ ನೀಡುವುದು ಕೇವಲ ಆಹಾರ ಕೊಡುವ ಕಾರ್ಯವಲ್ಲ; ಅದು ಮನುಷ್ಯನ ಬದುಕಿಗೆ ಆಸರೆ ನೀಡುವ ಮಾನವೀಯ ಸೇವೆ. ಹಿಂದೆ ಇಂದಿನಂತೆ ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳು, ಸಾರಿಗೆ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ವಸತಿಗೃಹಗಳು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. ದೂರದ ಊರುಗಳಿಂದ ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಎತ್ತಿನಗಾಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಯಾತ್ರಿಕರು, ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು, ಸಾಧು-ಸಂತರು ಮತ್ತು ಬಡ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಛತ್ರಗಳು ಆಶ್ರಯ ತಾಣಗಳಾಗಿದ್ದವು.

ಅಂತಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಅನ್ನದಾನಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿತ್ತು.

ಈ ದಾಸೋಹ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಚಿತ್ರದುರ್ಗದಲ್ಲಿ ಜೀವಂತವಾಗಿಟ್ಟವರಲ್ಲಿ ಕಾಶೀ ಅಪ್ಪಣ್ಣಶೆಟ್ಟರ ಹೆಸರು ಗೌರವದಿಂದ ನೆನಪಾಗುತ್ತದೆ.

ಕಾಶೀ ಅಪ್ಪಣ್ಣಶೆಟ್ಟರ ಅನ್ನದಾನ ಛತ್ರ

ಕಾಶೀ ಅಪ್ಪಣ್ಣಶೆಟ್ಟರ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ಅನ್ನದಾನ ಛತ್ರ ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಇತಿಹಾಸದ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ನೆನಪು.

ಛತ್ರವೆಂದರೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ಕಟ್ಟಡವಲ್ಲ. ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಅದು ಜನರಿಗೆ ನೆರವಾಗುವ ಸೇವಾ ಕೇಂದ್ರದಂತಿತ್ತು.

ದೂರದಿಂದ ಬಂದವರಿಗೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿ, ಹಸಿದವರಿಗೆ ಊಟ, ಬಡವರಿಗೆ ನೆರವು ಮತ್ತು ಯಾತ್ರಿಕರಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ನೀಡುವಂತಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಛತ್ರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದವು.

ಹೀಗಾಗಿ ಅನ್ನದಾನ ಛತ್ರದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಹಿಂದೆ ಕೇವಲ ದಾನವಲ್ಲ, “ನಮ್ಮ ಊರಿಗೆ ಬಂದವನು ಹಸಿದು ಹೋಗಬಾರದು” ಎಂಬ ಮಾನವೀಯ ಕಾಳಜಿ ಅಡಗಿತ್ತು.

ಸಂಪತ್ತಿಗಿಂತ ಸೇವೆಯೇ ಶಾಶ್ವತ

ಸಂಪತ್ತು ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಕೈಬದಲಾಗಬಹುದು. ಕಟ್ಟಡಗಳು ಬದಲಾಗಬಹುದು. ನಗರಗಳ ಸ್ವರೂಪವೂ ಬದಲಾಗಬಹುದು. ಆದರೆ ಸಮಾಜಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಸೇವೆ ಜನರ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಬಹುಕಾಲ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.

ಕಾಶೀ ಅಪ್ಪಣ್ಣಶೆಟ್ಟರಂತಹ ದಾನಿಗಳ ಮಹತ್ವವೂ ಇಲ್ಲಿಯೇ ಇದೆ.

ತಮ್ಮಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ಸಮಾಜದೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಹಸಿದವರಿಗೆ ಅನ್ನ ನೀಡುವುದು ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯವಿರುವವರಿಗೆ ನೆರವಾಗುವುದು ಅವರ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡ ಮೌಲ್ಯಗಳಾಗಿವೆ.

ಅನ್ನದಾನದ ಮೂಲಕ ಅವರು ನೀಡಿದ್ದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಹೊತ್ತಿನ ಊಟವಲ್ಲ. ಅದರೊಂದಿಗೆ ಮಾನವೀಯತೆ, ಗೌರವ ಮತ್ತು ಆತಿಥ್ಯದ ಸಂದೇಶವನ್ನೂ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ನೀಡಿದರು.

ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ದಾನ ಪರಂಪರೆ

ಚಿತ್ರದುರ್ಗವು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿಯೂ ಬೆಳೆದ ಪ್ರದೇಶ. ವಿವಿಧ ಸಮುದಾಯಗಳ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ವರ್ತಕರು ನಗರದ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಅವರಲ್ಲಿ ಹಲವರು ತಮ್ಮ ಗಳಿಕೆಯ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಧಾರ್ಮಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಜನೋಪಯೋಗಿ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಿಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದ್ದರು.

ದೇವಾಲಯಗಳು, ಛತ್ರಗಳು, ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ಯಾತ್ರಿಕರಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ಮತ್ತು ಅನ್ನದಾನ ಮೊದಲಾದ ಸೇವೆಗಳು ಈ ದಾನ ಪರಂಪರೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದವು.

ಕಾಶೀ ಅಪ್ಪಣ್ಣಶೆಟ್ಟರ ನೆನಪನ್ನೂ ಇದೇ ವಿಶಾಲವಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವಾ ಪರಂಪರೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದು.

ಮೈಸೂರು ಅರಮನೆಯೊಂದಿಗಿನ ನೆನಪು

ಕಾಶೀ ಅಪ್ಪಣ್ಣಶೆಟ್ಟರ ಕುರಿತು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿರುವ ಕೆಲವು ಸ್ಮರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ಮಹಾರಾಜರೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಸಂಪರ್ಕದ ಉಲ್ಲೇಖವೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಮೈಸೂರು ಮಹಾರಾಜರೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಇರುವ ಹಳೆಯ ಛಾಯಾಚಿತ್ರವೊಂದರ ಕುರಿತಾದ ಸ್ಮರಣೆಯೂ ದಾಖಲಾಗಿದೆ.

ಇಂತಹ ದಾಖಲೆಗಳು ಕಾಶೀ ಅಪ್ಪಣ್ಣಶೆಟ್ಟರು ತಮ್ಮ ಕಾಲದ ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ಗುರುತಿಸಬಹುದಾದ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರೆಂಬುದಕ್ಕೆ ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸುಳಿವು ನೀಡುತ್ತವೆ.

ಆದರೆ ಅವರ ಜೀವನಕಾಲ, ಕುಟುಂಬ ಹಿನ್ನೆಲೆ, ವೃತ್ತಿ, ಅನ್ನದಾನ ಛತ್ರ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ನಿಖರ ವರ್ಷ ಮತ್ತು ಇತರ ವಿವರಗಳಿಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಸ್ಥಳೀಯ ದಾಖಲೆಗಳ ಸಂಶೋಧನೆ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.

ಒಂದು ಛತ್ರದ ಹಿಂದೆ ಒಂದು ಮಾನವೀಯ ಚಿಂತನೆ

ಕಾಶೀ ಅಪ್ಪಣ್ಣಶೆಟ್ಟರ ಅನ್ನದಾನ ಛತ್ರದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಕೇವಲ ಕಟ್ಟಡದ ಇತಿಹಾಸವಾಗಿ ನೋಡಬಾರದು.

ಅದರ ಹಿಂದಿರುವ ಚಿಂತನೆ ಇನ್ನೂ ದೊಡ್ಡದು.

ಹಸಿದವನಿಗೆ ಅನ್ನ.
ದಣಿದವನಿಗೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿ.
ಪ್ರಯಾಣಿಕನಿಗೆ ಆಶ್ರಯ.
ಅಸಹಾಯಕನಿಗೆ ನೆರವು.

ಇದೇ ಛತ್ರ ಮತ್ತು ದಾಸೋಹ ಪರಂಪರೆಯ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥ.

ಹಿಂದಿನ ತಲೆಮಾರಿನ ದಾನಿಗಳು ತಮ್ಮ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಕೇವಲ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬದುಕಿಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸದೆ, ಅದರ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಮರಳಿ ನೀಡಬೇಕು ಎಂಬ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.

ಕಾಶೀ ಅಪ್ಪಣ್ಣಶೆಟ್ಟರ ಹೆಸರು ಅಂತಹ ಪರೋಪಕಾರದ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ.

ಹೊಸ ತಲೆಮಾರಿಗೆ ಮಾದರಿ

ಇಂದು ಸಮಾಜಸೇವೆಯ ಸ್ವರೂಪ ಬದಲಾಗಿದೆ. ಸಂಘ-ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಟ್ರಸ್ಟ್‌ಗಳು, ಸ್ವಯಂಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಅನೇಕ ಸೇವಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ.

ಆದರೆ ಅದರ ಮೂಲಭೂತ ಆಶಯ ಮಾತ್ರ ಬದಲಾಗಿಲ್ಲ — ಸಮಾಜದಿಂದ ಪಡೆದದ್ದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಮರಳಿ ನೀಡುವುದು.

ಈ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಕಾಶೀ ಅಪ್ಪಣ್ಣಶೆಟ್ಟರಂತಹ ಹಿರಿಯ ದಾನಿಗಳ ಸೇವಾ ಪರಂಪರೆ ಇಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೂ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಬೇಕಾದ ಹೆಸರು

ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವಾಗ ರಾಜರು, ಪಾಳೆಯಗಾರರು, ಯೋಧರು ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರೊಂದಿಗೆ ಸಮಾಜವನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ ದಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಸೇವಾಕರ್ತರನ್ನೂ ಸ್ಮರಿಸಬೇಕು.

ಏಕೆಂದರೆ ಒಂದು ಊರಿನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಕೇವಲ ಯುದ್ಧಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜರು ನಿರ್ಮಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಜನರ ಹಸಿವು ನೀಗಿಸಿದವರು, ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ನೀಡಿದವರು, ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ನೆರವಾದವರು ಮತ್ತು ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದವರ ಕೈಹಿಡಿದವರೂ ಆ ಊರಿನ ಇತಿಹಾಸದ ನಿರ್ಮಾತೃಗಳೇ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.

ಆ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕಾಶೀ ಅಪ್ಪಣ್ಣಶೆಟ್ಟರು ಮತ್ತು ಅವರ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡ ಅನ್ನದಾನ ಛತ್ರದ ಪರಂಪರೆ ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಾಗೂ ಮಾನವೀಯ ಇತಿಹಾಸದ ಸ್ಮರಣೀಯ ಅಧ್ಯಾಯವಾಗಿದೆ.

ಅನ್ನದಾನದ ಮೂಲಕ ಅಮರವಾದ ನೆನಪು

ಮನುಷ್ಯನ ಬದುಕು ಸೀಮಿತ. ಆದರೆ ಆತ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆ ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳವರೆಗೆ ಉಳಿಯಬಹುದು.

ಹಸಿದವನಿಗೆ ಅನ್ನ ನೀಡಿದ ಕೈ, ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದವನಿಗೆ ನೆರವಾದ ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಸಮಾಜಕ್ಕಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಕಾಲವನ್ನು ಮೀರಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿಡುತ್ತವೆ.

ಕಾಶೀ ಅಪ್ಪಣ್ಣಶೆಟ್ಟರ ನೆನಪು ನಮಗೆ ಒಂದು ಸರಳವಾದ ಆದರೆ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಸಂದೇಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ — ಸಂಪತ್ತು ಹೊಂದಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಅದನ್ನು ಸಮಾಜದ ಒಳಿತಿಗಾಗಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವುದೇ ದೊಡ್ಡ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆ.

ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ದಾನ, ದಾಸೋಹ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಸೇವೆಯ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಶೀ ಅಪ್ಪಣ್ಣಶೆಟ್ಟರ ಹೆಸರು ಗೌರವದಿಂದ ಸ್ಮರಿಸಬೇಕಾದ ಹೆಸರು.