ಬೆಳಗೆರೆ ಚಂದ್ರಶೇಖರಶಾಸ್ತ್ರಿ – ಕಾಗದದಲ್ಲಿ ಬರೆಯದೆ, ಜನರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕಾವ್ಯ ಬರೆದ ಆಶುಕವಿ

ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ಸಾಹಿತಿಗಳಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ತಮ್ಮ ಮಾತು, ಹಾಡು, ಆಶುಕವಿತೆ, ಜೀವನಾನುಭವ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಮೂಲಕ ಜನಮನದಲ್ಲಿ ಉಳಿದ ಅಪರೂಪದ ಪ್ರತಿಭೆಗಳೂ ಇದ್ದಾರೆ.

ಅಂತಹ ವಿಶಿಷ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳಗೆರೆ ಚಂದ್ರಶೇಖರಶಾಸ್ತ್ರಿ ಪ್ರಮುಖರು.

ಅವರು ಆಶುಕವಿ, ವಿದ್ವಾಂಸ, ಚಿಂತಕ, ಜಾನಪದ ಪ್ರೇಮಿ ಮತ್ತು ಅವಧೂತ ಸ್ವಭಾವದ ಅಪರೂಪದ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾಹಿತಿ, ಶಿಕ್ಷಕ ಮತ್ತು ಸಮಾಜಸೇವಕ ಬೆಳಗೆರೆ ಕೃಷ್ಣಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳ ತಂದೆ ಎಂಬ ಪರಿಚಯ ಅವರಿಗಿದ್ದರೂ, ಚಂದ್ರಶೇಖರಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವೇ ಸ್ವತಃ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಅಧ್ಯಾಯ.

ಅವರಲ್ಲಿ ಅಪಾರವಾದ ಕಾವ್ಯ ಪ್ರತಿಭೆಯಿತ್ತು. ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಪದ್ಯಗಳು, ಹಾಡುಗಳು, ಹಾಸ್ಯಭರಿತ ನುಡಿಗಳು ಮತ್ತು ತಾತ್ವಿಕ ವಿಚಾರಗಳು ಅವರ ಬಾಯಿಂದ ಸಹಜವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತಿದ್ದವು.

ಆದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಕುಳಿತು ಬರೆದು, ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ಪುಸ್ತಕಗಳಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಬೇಕೆಂಬ ಆಸಕ್ತಿ ಅವರಿಗೆ ಇರಲಿಲ್ಲ.

ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕಾಗದದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಜನರ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಿತು.

ವಿದ್ವತ್ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವರು

ಬೆಳಗೆರೆ ಚಂದ್ರಶೇಖರಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು 1874ರಿಂದ 1966ರವರೆಗೆ ಬದುಕಿದ್ದರು. ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಜಗತ್ತು ಮಹತ್ತರ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಕಂಡ ಕಾಲಘಟ್ಟಕ್ಕೆ ಅವರು ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದ್ದರು.

ಅವರ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ವಿದ್ವತ್ ಪರಂಪರೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿತ್ತು. ಸಂಸ್ಕೃತ, ವೇದಾಧ್ಯಯನ, ಕಾವ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಸಕ್ತಿಗಳ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಚಂದ್ರಶೇಖರಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಜೀವನದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡರು.

ಅವರ ತಂದೆ ಅಪ್ಪಣ್ಣಭಟ್ಟರು ಸಂಸ್ಕೃತ ವಿದ್ವಾಂಸರಾಗಿ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದರು ಎಂಬ ಉಲ್ಲೇಖಗಳಿವೆ.

ಈ ವಿದ್ವತ್ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ಚಂದ್ರಶೇಖರಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು ಅದನ್ನು ಕೇವಲ ಶಾಸ್ತ್ರಾಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸದೆ ಬದುಕಿನ ಅನುಭವದೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಸಿಕೊಂಡರು.

ವೇದಾಧ್ಯಯನದಿಂದ ಜಾನಪದ ಲೋಕದವರೆಗೆ

ಯೌವನದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರಶೇಖರಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು ಕಾಂಚಿಯಲ್ಲಿ ವೇದಾಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದರು.

ಆದರೆ ಅವರ ಜ್ಞಾನದ ಹುಡುಕಾಟ ಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ವೇದಗಳಲ್ಲಿಯೇ ನಿಂತುಹೋಗಲಿಲ್ಲ.

ಹಳ್ಳಿಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಬದುಕು, ಅವರ ಹಾಡುಗಳು, ಮಾತುಗಳು, ನಂಬಿಕೆಗಳು, ಹಾಸ್ಯ, ಜನಪದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಜೀವನಾನುಭವಗಳು ಅವರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿದವು.

ಜ್ಞಾನವೆಂದರೆ ಕೇವಲ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಗುವುದಲ್ಲ; ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿಯೂ ಅಪಾರವಾದ ಜ್ಞಾನ ಅಡಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರು ಅರಿತಿದ್ದರು.

ಹೀಗಾಗಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವಿದ್ವತ್ತು ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಎರಡನ್ನೂ ಒಂದೇ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಅಪರೂಪದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಅವರು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

ಆಶುಕವಿ – ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಹುಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದ ಕಾವ್ಯ

ಚಂದ್ರಶೇಖರಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆಶುಕವಿಯಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದರು.

ಅವರಿಗೆ ಕಾವ್ಯ ಬರೆಯಲು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಸಮಯ, ಮೇಜು, ಕಾಗದ ಅಥವಾ ಲೇಖನಿ ಬೇಕಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.

ಒಂದು ಘಟನೆ, ವ್ಯಕ್ತಿ, ಹಾಸ್ಯಪ್ರಸಂಗ, ತಾತ್ವಿಕ ಚಿಂತನೆ ಅಥವಾ ಹಳ್ಳಿಯ ಜನರೊಂದಿಗೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಮಾತುಕತೆ — ಯಾವುದಾದರೂ ಅವರೊಳಗಿನ ಕವಿಯನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು.

ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಪದಗಳು ಪದ್ಯವಾಗುತ್ತಿದ್ದವು.

ಪದ್ಯ ಹಾಡಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

ಹಾಡಿನೊಳಗೆ ಹಾಸ್ಯ, ಪ್ರೀತಿ, ಜೀವನದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆ ಬೆರೆತು ಬರುತ್ತಿದ್ದವು.

ಹೀಗಾಗಿ ಅವರ ಕಾವ್ಯವು ಓದುವ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೇಳುವ ಮತ್ತು ಅನುಭವಿಸುವ ಸಾಹಿತ್ಯವಾಗಿತ್ತು.

ಸಾಹಿತಿಯಾಗುವ ಆಸೆಯೇ ಇಲ್ಲದ ಕವಿ

ಚಂದ್ರಶೇಖರಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಅವರ ಅಪಾರ ಕಾವ್ಯ ಪ್ರತಿಭೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅವರಿಗಿದ್ದ ನಿರ್ಲಿಪ್ತತೆ.

ಅವರು ಸುಲಭವಾಗಿ ಕಾವ್ಯ ರಚಿಸಬಲ್ಲವರಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ತಮ್ಮ ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಬರೆದು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಅಥವಾ ಪುಸ್ತಕ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಲಿಲ್ಲ.

ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ಹಾಡಿದ, ಹೇಳಿದ ಮತ್ತು ಕ್ಷಣಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ ಅನೇಕ ಕಾವ್ಯಗಳು ಮುದ್ರಿತ ಸಾಹಿತ್ಯವಾಗಿ ಉಳಿಯದೆ ಜನರ ನೆನಪಿನೊಂದಿಗೆ ಮರೆಯಾಗಿರಬಹುದು.

ಇಲ್ಲಿಯೇ ಅವರ ಬದುಕಿನ ಒಂದು ಅಪರೂಪದ ವೈರುಧ್ಯ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.

ಬಹುತೇಕ ಸಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಅವರ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಉಳಿಸುತ್ತವೆ.

ಆದರೆ ಚಂದ್ರಶೇಖರಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳನ್ನು ಜನರ ನೆನಪು ಉಳಿಸಿತು.

ಹಳ್ಳಿಯ ಜನರ ನಡುವಿನ ವಿದ್ವಾಂಸ

ಅಪಾರವಾದ ವಿದ್ವತ್ತು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಚಂದ್ರಶೇಖರಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಂದ ದೂರ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲ.

ಹಳ್ಳಿಯ ಜನರೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರ ಮಾತು, ಹಾಡು, ಹಾಸ್ಯ ಮತ್ತು ಬದುಕಿನೊಂದಿಗೆ ಒಂದಾಗುತ್ತಿದ್ದರು.

ತಮ್ಮ ಪಾಂಡಿತ್ಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಜನರ ನಡುವೆ ಒಬ್ಬರಾಗಿ ಬದುಕುವುದೇ ಅವರಿಗೆ ಸಹಜವಾಗಿತ್ತು.

ಚಳ್ಳಕೆರೆ ಭಾಗದ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಜನರೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತು ಆಶುಕವಿತೆ, ಹಾಡು ಮತ್ತು ಹಾಸ್ಯದ ಮೂಲಕ ಸಂತೋಷ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು.

ಹಳ್ಳಿಯ ಜನರ ಬದುಕಿನ ಕಷ್ಟಗಳ ನಡುವೆಯೂ ನಗು ಮೂಡಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ಅವರ ಮಾತುಗಳಿಗಿತ್ತು.

ಅವಧೂತ ಸ್ವಭಾವದ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ

ಚಂದ್ರಶೇಖರಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಕಂಡವರು ಅವರನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಅಳತೆಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟವೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

ಅವರಿಗೆ ಪಾಂಡಿತ್ಯವಿತ್ತು — ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಹಂಬಲವಿರಲಿಲ್ಲ.

ಪೌರೋಹಿತ್ಯದ ಜ್ಞಾನವಿತ್ತು — ಆದರೆ ಅದನ್ನೇ ಜೀವನೋಪಾಯವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ.

ಕಾವ್ಯರಚನೆಯ ಅಪಾರ ಪ್ರತಿಭೆಯಿತ್ತು — ಆದರೆ ಸಾಹಿತಿಯಾಗಿ ಹೆಸರು ಮಾಡಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆಯಿರಲಿಲ್ಲ.

ಹಣ, ಆಸ್ತಿ, ಸ್ಥಾನಮಾನ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ರೀತಿಯ ನಿರ್ಲಿಪ್ತತೆ ಅವರಲ್ಲಿತ್ತು.

ಈ ಕಾರಣಗಳಿಂದಲೇ ಅವರನ್ನು ಕಂಡವರು ಅವರಲ್ಲಿ ಅವಧೂತ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ್ದರು.

ಅವರ ತತ್ವಜ್ಞಾನ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳಿಗಿಂತ ಅವರ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿಯೇ ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

ದ.ರಾ. ಬೇಂದ್ರೆಯವರೊಂದಿಗೆ ಒಡನಾಟ

ಚಂದ್ರಶೇಖರಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳ ಅಪರೂಪದ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಕನ್ನಡದ ಅನೇಕ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿತ್ತು.

ದ.ರಾ. ಬೇಂದ್ರೆ, ಡಿ.ವಿ. ಗುಂಡಪ್ಪ, ಮಾಸ್ತಿ ವೆಂಕಟೇಶ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್, ವಿ. ಸೀತಾರಾಮಯ್ಯ ಮತ್ತು ಜಿ.ಪಿ. ರಾಜರತ್ನಂ ಮೊದಲಾದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಲೋಕದ ಗಣ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಅವರಿಗೆ ಒಡನಾಟವಿತ್ತು.

ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವರಕವಿ ದ.ರಾ. ಬೇಂದ್ರೆಯವರು ಚಂದ್ರಶೇಖರಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿದ್ದರು.

ಬೇಂದ್ರೆಯವರು ಅವರ ಆಳವಾದ ಮತ್ತು ಸುಲಭವಾಗಿ ಅರ್ಥವಾಗದ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗಮನಿಸಿದ್ದರು.

ಒಂದು ಕಡೆ ಬೇಂದ್ರೆಯವರ ಕಾವ್ಯ ಮುದ್ರಿತ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮೂಲಕ ಕನ್ನಡಿಗರ ಮನೆಮಾತಾಯಿತು; ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆ ಚಂದ್ರಶೇಖರಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳ ಕಾವ್ಯ ಕ್ಷಣಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಜನರ ನಡುವೆಯೇ ಹರಿದುಹೋಯಿತು.

ಇದು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ಕಾವ್ಯ ಪರಂಪರೆಗಳ ಅಪರೂಪದ ಸಂಗಮವಾಗಿತ್ತು.

ಬೀಚಿಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿ

ಚಂದ್ರಶೇಖರಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ತನ್ನ ಗುರುತು ಬಿಟ್ಟಿದೆ.

ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಾಸ್ಯ ಸಾಹಿತಿ ಬೀಚಿ ಅವರ ಸರಸ್ವತೀ ಸಂಹಾರ ಕಾದಂಬರಿಯ ಬ್ರಹ್ಮಾನಂದ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಬೆಳಗೆರೆ ಚಂದ್ರಶೇಖರಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳೇ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಿದ್ದರು ಎಂದು ಬೀಚಿಯವರೇ ಹೇಳಿರುವುದಾಗಿ ದಾಖಲಾಗಿದೆ.

ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬದುಕು ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಸಾಹಿತಿಯ ಕಾದಂಬರಿಯ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯಾಗುವುದು ಆ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಎಷ್ಟು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿ.

ಒಂದು ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರಶೇಖರಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವೇ ಒಂದು ಸಾಹಿತ್ಯವಾಗಿತ್ತು.

ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕುಟುಂಬದ ಮೂಲಪುರುಷ

ಚಂದ್ರಶೇಖರಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರಭಾವ ಅವರೊಂದಿಗೇ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ.

ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತದ ಪ್ರತಿಭೆಗಳು ಅರಳಿದವು.

ಅವರ ಪುತ್ರ ಬೆಳಗೆರೆ ಕೃಷ್ಣಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು ಶಿಕ್ಷಕ, ಸಾಹಿತಿ, ಸಮಾಜಸೇವಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದರು.

ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಪುತ್ರ ಬೆಳಗೆರೆ ಸೀತಾರಾಮಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು, ‘ಕ್ಷೀರಸಾಗರ’ ಎಂಬ ಕಾವ್ಯನಾಮದಲ್ಲಿ ಲೇಖಕ ಮತ್ತು ನಾಟಕಕಾರರಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದರು.

ಪುತ್ರಿ ಬೆಳಗೆರೆ ಜಾನಕಮ್ಮ ಕವಯಿತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಕುಟುಂಬದ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಸದಸ್ಯೆ ಬೆಳಗೆರೆ ಪಾರ್ವತಮ್ಮ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಗಮಕ ಕ್ಷೇತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರು.

ಹೀಗಾಗಿ ಚಂದ್ರಶೇಖರಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳ ಕುಟುಂಬವೇ ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ಅಪರೂಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ-ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯಾಗಿ ಬೆಳೆದಿತು.

ಪುಸ್ತಕವಿಲ್ಲದ ಕವಿಯ ಅಮರ ಪರಂಪರೆ

ಬೆಳಗೆರೆ ಚಂದ್ರಶೇಖರಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳ ಬದುಕು ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ನಮ್ಮ ಮುಂದೆ ಇಡುತ್ತದೆ:

ಒಬ್ಬ ಕವಿಯನ್ನು ಕವಿಯನ್ನಾಗಿಸಲು ಪುಸ್ತಕಗಳೇ ಬೇಕೇ?

ಅವರ ಬದುಕು — “ಇಲ್ಲ” ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸುತ್ತದೆ.

ಅವರು ಹಾಡಿದರು.

ಆಶುಕವಿತೆಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು.

ಹಳ್ಳಿಯ ಜನರೊಂದಿಗೆ ನಕ್ಕರು.

ಸಾಹಿತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಚರ್ಚಿಸಿದರು.

ತತ್ವಚಿಂತನೆಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡರು.

ಅವರ ಕಾವ್ಯ ಮುದ್ರಣಾಲಯದಿಂದ ಪುಸ್ತಕದ ಪುಟಗಳಿಗೆ ಹೋಗಲಿಲ್ಲ. ಅದು ಒಬ್ಬರಿಂದ ಮತ್ತೊಬ್ಬರಿಗೆ, ಒಂದು ನೆನಪಿನಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ನೆನಪಿಗೆ ಸಾಗಿತು.

ಹೀಗಾಗಿ ಚಂದ್ರಶೇಖರಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು ಭಾರತದ ಪ್ರಾಚೀನ ಮೌಖಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ನೆನಪಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿ.

ಅವರಿಗೆ ಕಾವ್ಯವೆಂದರೆ ಕೇವಲ ಓದುವ ವಸ್ತುವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.

ಅದು ಹಾಡಬೇಕಾದದ್ದು, ಕೇಳಬೇಕಾದದ್ದು, ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾದದ್ದು ಮತ್ತು ಬದುಕಬೇಕಾದದ್ದು.

ಕಾಗದದಲ್ಲಲ್ಲ, ಜನರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಕವಿ

ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಬೆಳಗೆರೆ ಚಂದ್ರಶೇಖರಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ಥಾನವಿದೆ.

ವೇದಾಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ ವಿದ್ವಾಂಸನಾಗಿದ್ದರೂ ಜಾನಪದವನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸಿದವರು; ಅಪಾರ ಜ್ಞಾನವಿದ್ದರೂ ಸರಳರಾಗಿದ್ದವರು; ಅಸಾಧಾರಣ ಕಾವ್ಯಪ್ರತಿಭೆ ಇದ್ದರೂ ಪ್ರಕಟಣೆಯಿಂದ ದೂರ ಉಳಿದವರು; ಅವಧೂತ ಸ್ವಭಾವ ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತು ಬದುಕಿದವರು.

ಅವರನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ತವಾದ ಮಾತು ಬಹುಶಃ ಇದೇ:

ಅವರು ಬರೆಯದ ಕವಿ; ಆದರೆ ಜನರ ಮನಸ್ಸನ್ನೇ ತಮ್ಮ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಕವಿ.

ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬಹುಭಾಗ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿಯದಿದ್ದರೂ, ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ, ಆಶುಕವಿತ್ವ, ಹಾಸ್ಯ, ತತ್ವಚಿಂತನೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಮೂಲಕ ಮುಂದುವರಿದ ಸಾಹಿತ್ಯ-ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.

ಬೆಳಗೆರೆ ಚಂದ್ರಶೇಖರಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು ಪುಸ್ತಕದ ಗಡಿಯನ್ನು ಮೀರಿದ ಕವಿ — ಅವರ ಕಾವ್ಯ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿತ್ತು, ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಜನರ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿತ್ತು.