ಬ್ರಹ್ಮಗಿರಿ ಮತ್ತು ಅಶೋಕ ಸಿದ್ದಾಪುರ – ಮೌರ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ನಂಟು

ಬ್ರಹ್ಮಗಿರಿ ಮತ್ತು ಅಶೋಕ ಸಿದ್ದಾಪುರ – ಮೌರ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ನಂಟು

ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಗಿರಿ ಮತ್ತು ಅಶೋಕ ಸಿದ್ದಾಪುರ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೊಳಕಾಲ್ಮೂರು ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ಮಾನವ ಜೀವನದ ಕುರುಹುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಮೌರ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಶೋಕನ ಕಾಲದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನೂ ತನ್ನೊಳಗೆ ಅಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.

ಬ್ರಹ್ಮಗಿರಿಯಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಪುರಾತತ್ವ ಅವಶೇಷಗಳು ಇತಿಹಾಸಪೂರ್ವ ಕಾಲದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಕಬ್ಬಿಣಯುಗ ಹಾಗೂ ಆರಂಭಿಕ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಾಲದವರೆಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಮಾನವ ವಾಸವಿದ್ದುದನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ. ಸಮೀಪದ ಅಶೋಕ ಸಿದ್ದಾಪುರದಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿರುವ ಅಶೋಕನ ಶಾಸನವು ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೂ ಮೌರ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೂ ಇದ್ದ ಸಂಬಂಧಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವದ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.

ಬ್ರಹ್ಮಗಿರಿ – ಪ್ರಾಚೀನ ಇತಿಹಾಸದ ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲು

ಬ್ರಹ್ಮಗಿರಿ ಎಂದರೆ "ಬ್ರಹ್ಮನ ಬೆಟ್ಟ" ಎಂಬ ಅರ್ಥ. ಇಂದು ಶಾಂತವಾದ ಬೆಟ್ಟಗುಡ್ಡಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪರಿಸರದಿಂದ ಕೂಡಿರುವ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ನೆಲದಾಳದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಮಾನವ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಕಥೆ ಅಡಗಿದೆ.

ಇಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಶಿಲಾ ಸಮಾಧಿಗಳು, ಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರೆಗಳು, ಕಲ್ಲಿನ ಉಪಕರಣಗಳು, ಕಬ್ಬಿಣದ ಆಯುಧ ಮತ್ತು ಉಪಕರಣಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪುರಾತತ್ವ ವಸ್ತುಗಳು ಪತ್ತೆಯಾಗಿವೆ.

ಈ ಅವಶೇಷಗಳು ವಿವಿಧ ಕಾಲಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದ ಜನರ ಜೀವನ, ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿ, ಕೃಷಿ, ಪಶುಸಂಗೋಪನೆ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಅಂತ್ಯಸಂಸ್ಕಾರದ ಪದ್ಧತಿಗಳ ಕುರಿತು ಅಮೂಲ್ಯ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.

ಪುರಾತತ್ವ ಉತ್ಖನನ

1940ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಖ್ಯಾತ ಪುರಾತತ್ವ ತಜ್ಞ ಸರ್ ಮಾರ್ಟಿಮರ್ ವೀಲರ್ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಗಿರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಉತ್ಖನನಗಳು ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಭಾರತದ ಪುರಾತತ್ವ ನಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ತಂದವು.

ಉತ್ಖನನದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪದರಗಳು ಪತ್ತೆಯಾಗಿದ್ದು, ಅವುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನವಶಿಲಾಯುಗ, ಬೃಹತ್ ಶಿಲಾಯುಗ ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಾಲಘಟ್ಟಗಳೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.

ನವಶಿಲಾಯುಗದ ಜನರು ಕಲ್ಲಿನ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಪಶುಸಂಗೋಪನೆಯನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ನಂತರದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬಿಣದ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು.

ಇಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಬೃಹತ್ ಶಿಲಾ ಸಮಾಧಿಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿವೆ. ದೊಡ್ಡ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಅಥವಾ ಗುರುತಿಸಲಾದ ಈ ಸಮಾಧಿಗಳು ಅಂದಿನ ಜನರ ಮರಣಾನಂತರದ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಆಚರಣೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ.

ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಶೋಕನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ

ಬ್ರಹ್ಮಗಿರಿ ಪ್ರದೇಶದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು ಮೌರ್ಯ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಶೋಕನೊಂದಿಗೆ ಇರುವ ಸಂಬಂಧ.

ಕ್ರಿ.ಪೂ. 3ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ವಿಶಾಲ ಭಾಗವನ್ನು ಆಳಿದ ಅಶೋಕನು ತನ್ನ ಧಮ್ಮದ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿನ ಬಂಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ತಂಭಗಳ ಮೇಲೆ ಕೆತ್ತಿಸಿದನು.

ನೈತಿಕ ಜೀವನ, ಕರುಣೆ, ಸೌಹಾರ್ದ, ಸನ್ನಡತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಜೆಗಳ ಹಿತದ ಕುರಿತ ಸಂದೇಶಗಳು ಅವನ ಶಾಸನಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಆಶಯಗಳಾಗಿದ್ದವು.

ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಅಶೋಕನ ಶಾಸನಗಳು ಮೌರ್ಯರ ಪ್ರಭಾವ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಈ ಭಾಗದವರೆಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿತ್ತು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಾಕ್ಷಿಗಳಾಗಿವೆ.

ಅಶೋಕ ಸಿದ್ದಾಪುರ

ಬ್ರಹ್ಮಗಿರಿಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಅಶೋಕ ಸಿದ್ದಾಪುರವೂ ಮಹತ್ವದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ತಾಣವಾಗಿದೆ.

ಇಲ್ಲಿ ಅಶೋಕನ ಲಘು ಶಿಲಾಶಾಸನಕ್ಕೆ (Minor Rock Edict) ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪುರಾವೆಗಳು ದೊರೆತಿವೆ. ತನ್ನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ದೂರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಧಮ್ಮದ ಸಂದೇಶವನ್ನು ತಲುಪಿಸಲು ಅಶೋಕ ನಡೆಸಿದ ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆ ಈ ಶಾಸನಗಳು ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿವೆ.

ಬ್ರಹ್ಮಗಿರಿ, ಸಿದ್ದಾಪುರ ಮತ್ತು ಜಟಿಂಗ ರಾಮೇಶ್ವರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಅಶೋಕನ ಶಾಸನಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ನೋಡಿದಾಗ, ಮೌರ್ಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕಿದ್ದ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಮಹತ್ವ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.

"ಇಸಿಲ" ಎಂಬ ಪ್ರಾಚೀನ ಕೇಂದ್ರ

ಈ ಭಾಗದ ಅಶೋಕನ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಅತ್ಯಂತ ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಉಲ್ಲೇಖಗಳಲ್ಲಿ "ಇಸಿಲ" ಕೂಡ ಒಂದು.

ಇಸಿಲವು ಮೌರ್ಯರ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಾಚೀನ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಿದೆ. ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಇಸಿಲಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.

ಪ್ರಾಚೀನ ಇಸಿಲದ ನಿಖರವಾದ ಸ್ಥಳದ ಕುರಿತು ವಿದ್ವಾಂಸರಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆಗಳಿದ್ದರೂ, ಈ ಉಲ್ಲೇಖವು ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಪ್ರದೇಶವು ಮೌರ್ಯರ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಸಂಪರ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಮೌರ್ಯರಿಗಿಂತಲೂ ಹಿಂದಿನ ಇತಿಹಾಸ

ಬ್ರಹ್ಮಗಿರಿಯ ಇತಿಹಾಸ ಅಶೋಕನ ಕಾಲದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಆರಂಭವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಮೌರ್ಯರಿಗಿಂತಲೂ ಬಹಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಸಮುದಾಯಗಳು ನೆಲೆಸಿದ್ದವು ಎಂಬುದನ್ನು ಪುರಾತತ್ವ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ತೋರಿಸಿವೆ.

ಆದಿಮಾನವರು ಕ್ರಮೇಣ ಕೃಷಿ, ಪಶುಸಂಗೋಪನೆ, ಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರೆಗಳ ತಯಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಉಪಕರಣಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ನಂತರ ಕಬ್ಬಿಣದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವೂ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂತು.

ಬೃಹತ್ ಶಿಲಾಯುಗದಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಮಾಧಿ ಪದ್ಧತಿಗಳು ರೂಪುಗೊಂಡವು. ಇಂದು ಉಳಿದಿರುವ ಆ ಸಮಾಧಿಗಳು ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ಜನರ ಜೀವನ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಗಳಿಗೆ ಮೌನ ಸಾಕ್ಷಿಗಳಾಗಿ ನಿಂತಿವೆ.

ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವ

ಬ್ರಹ್ಮಗಿರಿ ಮತ್ತು ಅಶೋಕ ಸಿದ್ದಾಪುರವು ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಾಚೀನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಅರಿಯಲು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ತಾಣಗಳಾಗಿವೆ.

ಮೌರ್ಯರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ನಡುವಿನ ರಾಜಕೀಯ, ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಇಲ್ಲಿನ ಶಾಸನಗಳು ಮತ್ತು ಪುರಾತತ್ವ ಅವಶೇಷಗಳು ನೆರವಾಗುತ್ತವೆ.

ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ಇತಿಹಾಸವು ಕೇವಲ ಕೋಟೆ, ಪಾಳೆಯಗಾರರು ಮತ್ತು ನಾಯಕ ಅರಸರ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನೂ ಇವು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುತ್ತವೆ.

ಕೋಟೆಯಾಚೆಗೂ ಹರಡಿರುವ ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ಇತಿಹಾಸ

ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಎಂದಾಗ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನೆನಪಾಗುವುದು ಏಳು ಸುತ್ತಿನ ಕೋಟೆ, ಮದಕರಿ ನಾಯಕರು ಮತ್ತು ವೀರವನಿತೆ ಒನಕೆ ಓಬವ್ವ. ಆದರೆ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇತಿಹಾಸ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಸಾಗುತ್ತದೆ.

ಬ್ರಹ್ಮಗಿರಿ ಮತ್ತು ಅಶೋಕ ಸಿದ್ದಾಪುರ ನಮ್ಮನ್ನು ಎರಡು ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ಅಶೋಕನ ಯುಗಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹಿಂದಿನ ಇತಿಹಾಸಪೂರ್ವ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತವೆ.

ಬ್ರಹ್ಮಗಿರಿಯ ಪ್ರಾಚೀನ ನೆಲೆಗಳು, ಬೃಹತ್ ಶಿಲಾ ಸಮಾಧಿಗಳು ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಅಶೋಕನ ಶಾಸನಗಳು ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಯುಗಗಳ ನಾಗರಿಕತೆ ಅರಳಿದ್ದುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿವೆ.

ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ಪ್ರಾಚೀನ ಇತಿಹಾಸ, ಕರ್ನಾಟಕದ ಪುರಾತತ್ವ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಮೌರ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ನಂಟನ್ನು ಅರಿಯಬೇಕಾದರೆ ಬ್ರಹ್ಮಗಿರಿ ಮತ್ತು ಅಶೋಕ ಸಿದ್ದಾಪುರ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ತಾಣಗಳಾಗಿವೆ.