ಚಂದ್ರವಳ್ಳಿ – ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ಪ್ರಾಚೀನ ಇತಿಹಾಸದ ಉತ್ಖನನ
ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ಬೃಹತ್ ಬಂಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿನ ಬೆಟ್ಟಗಳ ನಡುವೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಚಂದ್ರವಳ್ಳಿ, ಕರ್ನಾಟಕದ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಪುರಾತತ್ವ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ಕೋಟೆ ನಾಯಕ ಅರಸರು, ಯುದ್ಧಗಳು, ಮದಕರಿ ನಾಯಕ ಮತ್ತು ಒನಕೆ ಓಬವ್ವನ ವೀರಗಾಥೆಯನ್ನು ಹೇಳಿದರೆ, ಚಂದ್ರವಳ್ಳಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲಘಟ್ಟಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ.
ಇಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪುರಾತತ್ವ ಉತ್ಖನನಗಳಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರೆಗಳು, ಇಟ್ಟಿಗೆಯ ಕಟ್ಟಡಗಳು, ಚರಂಡಿಗಳು, ಆಭರಣಗಳು, ಮಣ್ಣಿನ ಕಲಾಕೃತಿಗಳು, ಶಾಸನಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಕಾಲಘಟ್ಟಗಳ ನಾಣ್ಯಗಳು ಪತ್ತೆಯಾಗಿವೆ.
ಇವೆಲ್ಲವೂ ಚಂದ್ರವಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾದ ಜನವಸತಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿದ್ದವು ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.
ಚಂದ್ರವಳ್ಳಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಸುಂದರ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲ; ಅದು ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ಪ್ರಾಚೀನ ಇತಿಹಾಸದೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಪುರಾತತ್ವದ ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲು.

ಬೆಟ್ಟಗಳ ನಡುವೆ ಅರಳಿದ ಪ್ರಾಚೀನ ನಾಗರಿಕತೆ
ಚಂದ್ರವಳ್ಳಿಯು ಚಿತ್ರದುರ್ಗ, ಕಿರಕನಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಚೋಳಗುಡ್ಡ ಎಂಬ ಮೂರು ಬೆಟ್ಟಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿದೆ.
ಸುತ್ತಲಿನ ಬಂಡೆ ಬೆಟ್ಟಗಳು, ನೀರಿನ ಮೂಲಗಳು ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಪ್ರಾಚೀನ ಜನವಸತಿಗೆ ಅನುಕೂಲಕರ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ್ದವು.
ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕೋಟೆ ತನ್ನ ವೈಭವವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಕ್ಕಿಂತ ಬಹಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಈ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಜನರು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.
ಮಣ್ಣಿನಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಡಗಿದ್ದ ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಕಥೆ
ಚಂದ್ರವಳ್ಳಿಯ ನಿಜವಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹತ್ವ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದದ್ದು ಇಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪುರಾತತ್ವ ಉತ್ಖನನಗಳಿಂದ.
20ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಿಂದಲೇ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪುರಾತತ್ವ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ನಡೆದವು. ನಂತರ ಎಂ. ಎಚ್. ಕೃಷ್ಣ ಹಾಗೂ ಖ್ಯಾತ ಪುರಾತತ್ವ ತಜ್ಞ ಆರ್. ಇ. ಎಂ. ವೀಲರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಸಂಶೋಧಕರು ಇಲ್ಲಿ ಉತ್ಖನನ ನಡೆಸಿದರು.
ಇಟ್ಟಿಗೆಯ ಗೋಡೆಗಳು, ಮನೆಗಳ ಅವಶೇಷಗಳು, ನೆಲಹಾಸು, ಒಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಮುಚ್ಚಿದ ಚರಂಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾದವು.
ಇವು ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ—
ಚಂದ್ರವಳ್ಳಿ ಕೇವಲ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಜನವಸತಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅದು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಬೆಳೆದ ಪ್ರಾಚೀನ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿತ್ತು.

ಶಾತವಾಹನರ ಕಾಲದ ಚಂದ್ರವಳ್ಳಿ
ಚಂದ್ರವಳ್ಳಿಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಶಾತವಾಹನರ ಕಾಲಘಟ್ಟಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವವಿದೆ.
ಇಲ್ಲಿ ಶಾತವಾಹನರು ಮತ್ತು ಅವರ ಸಮಕಾಲೀನ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಆಡಳಿತಗಾರರಿಗೆ ಸೇರಿದ ಅನೇಕ ನಾಣ್ಯಗಳು ದೊರೆತಿವೆ.
ಕ್ರಿಸ್ತಶಕದ ಆರಂಭಿಕ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರವಳ್ಳಿ ಪ್ರಮುಖ ಜನವಸತಿ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿತ್ತು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಪುರಾತತ್ವ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ.
ಇಟ್ಟಿಗೆಯ ಮನೆಗಳು, ಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರೆಗಳು, ಆಭರಣಗಳು, ನಾಣ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಚರಂಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಇಲ್ಲಿನ ಜನಜೀವನದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.

ರೋಮನ್ ನಾಣ್ಯಗಳು ಹೇಳುವ ಅಚ್ಚರಿಯ ಕಥೆ
ಚಂದ್ರವಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಅತ್ಯಂತ ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಪುರಾತತ್ವ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ನಾಣ್ಯಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ.
ಶಾತವಾಹನರು ಹಾಗೂ ಹಲವು ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತಗಾರರ ನಾಣ್ಯಗಳ ಜೊತೆಗೆ ದೂರದ ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ನಾಣ್ಯಗಳೂ ಇಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾಗಿವೆ.
ರೋಮನ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿಗಳಾದ ಅಗಸ್ಟಸ್ ಮತ್ತು ಟೈಬೀರಿಯಸ್ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಬೆಳ್ಳಿ ನಾಣ್ಯಗಳ ಪತ್ತೆ, ಚಂದ್ರವಳ್ಳಿ ಅಥವಾ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ದೂರದ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಪರ್ಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೋ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವದ ಸುಳಿವು ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಒಮ್ಮೆ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ—
ಪ್ರಾಚೀನ ರೋಮ್ನ ನಾಣ್ಯಗಳು ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ಕಲ್ಲುಬೆಟ್ಟಗಳ ನಡುವೆ ಪತ್ತೆಯಾಗಿವೆ!
ಸುಮಾರು ಎರಡು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಭಾರತದ ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳು ದೂರದ ಜಗತ್ತಿನ ವ್ಯಾಪಾರ ಜಾಲಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ್ದವು ಎಂಬುದನ್ನು ಇದು ನಮಗೆ ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ.
ಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿದ ಜನಜೀವನ
ನಾಣ್ಯಗಳು ರಾಜರು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರದ ಕಥೆ ಹೇಳಿದರೆ, ಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ದಿನನಿತ್ಯದ ಬದುಕಿನ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತವೆ.
ಚಂದ್ರವಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ಕೆಂಪು, ಕಪ್ಪು-ಕೆಂಪು, ಕಪ್ಪು ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಿತ ಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರೆಗಳು ದೊರೆತಿವೆ.
ಬಟ್ಟಲುಗಳು, ದೀಪಗಳು, ವಿವಿಧ ಆಕಾರದ ಪಾತ್ರೆಗಳು ಹಾಗೂ ಜ್ಯಾಮಿತೀಯ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾದ ಮಡಿಕೆಗಳ ತುಣುಕುಗಳು ಪತ್ತೆಯಾಗಿವೆ.
ಇಂದು ಅವು ನಮಗೆ ಕೇವಲ ಮಡಿಕೆಯ ಚೂರುಗಳಂತೆ ಕಾಣಬಹುದು.
ಆದರೆ ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಯಾರೋ ಅದರಲ್ಲಿ ನೀರು ತುಂಬಿದ್ದರು, ಆಹಾರ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ್ದರು, ಅಡುಗೆ ಮಾಡಿದ್ದರು ಅಥವಾ ವ್ಯಾಪಾರ ನಡೆಸಿದ್ದರು.
ಆ ಚೂರುಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಬದುಕಿನ ಇತಿಹಾಸ ಅಡಗಿದೆ.

ಆಭರಣಗಳು ಮತ್ತು ದೈನಂದಿನ ಬದುಕಿನ ವಸ್ತುಗಳು
ಚಂದ್ರವಳ್ಳಿಯ ಉತ್ಖನನಗಳಲ್ಲಿ ನಾಣ್ಯ ಮತ್ತು ಮಡಿಕೆಗಳಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಅನೇಕ ಆಭರಣ ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರಿಕ ವಸ್ತುಗಳೂ ದೊರೆತಿವೆ.
ಅಗೇಟ್, ಕಾರ್ನೀಲಿಯನ್, ಸ್ಫಟಿಕ, ಜಾಸ್ಪರ್, ಗಾಜು, ಚಿಪ್ಪು ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಮಣಿಗಳು, ಬಳೆಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರ ಆಭರಣಗಳು ಪತ್ತೆಯಾಗಿವೆ.
ಮಣ್ಣಿನ ಮಾನವ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಆಕೃತಿಗಳು ಹಾಗೂ ಆಟ-ಮನರಂಜನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಸ್ತುಗಳೂ ದೊರೆತಿವೆ.
ಇವು ಚಂದ್ರವಳ್ಳಿಯ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಕೇವಲ ರಾಜರ ಕಥೆಯಾಗಿರಿಸದೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರು, ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು, ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬಗಳ ಬದುಕಿನ ಕಥೆಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ.
ಮಯೂರಶರ್ಮ ಮತ್ತು ಕದಂಬರ ನಂಟು
ಚಂದ್ರವಳ್ಳಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಾಚೀನ ಕದಂಬ ರಾಜವಂಶದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿಯೂ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ.
ಕದಂಬ ವಂಶದ ಸ್ಥಾಪಕ ಮಯೂರಶರ್ಮನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಹತ್ವದ ಶಾಸನ ಚಂದ್ರವಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾಗಿದೆ.
ಆ ಶಾಸನವು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ರಾಜಕೀಯ ಇತಿಹಾಸಕ್ಕೆ ಅಮೂಲ್ಯ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಕೆರೆ ನಿರ್ಮಾಣದ ಉಲ್ಲೇಖವನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ.
ಹೀಗಾಗಿ ಚಂದ್ರವಳ್ಳಿ ಶಾತವಾಹನರ ಕಾಲದಿಂದ ಕದಂಬರ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸಾಗುವ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಾಚೀನ ಇತಿಹಾಸದ ಪ್ರಮುಖ ಕೊಂಡಿಯಾಗಿದೆ.

ದೂರದ ಜಗತ್ತಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ್ದ ಚಂದ್ರವಳ್ಳಿ
ಚಂದ್ರವಳ್ಳಿಯ ಅತ್ಯಂತ ರೋಚಕ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ ಪ್ರಾಚೀನ ಚಿತ್ರದುರ್ಗವು ಹೊರಜಗತ್ತಿನಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು.
ಸ್ಥಳೀಯ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ನಾಣ್ಯಗಳು, ವಿಶಿಷ್ಟ ಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರೆಗಳು, ಆಭರಣಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳು ಈ ಪ್ರದೇಶವು ವಿಶಾಲವಾದ ವಾಣಿಜ್ಯ ಜಾಲದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ್ದ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.
ಇಂದಿನ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು, ರೈಲುಗಳು ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಲ್ಲದ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ವಸ್ತುಗಳು, ನಾಣ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳು ಸಾವಿರಾರು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.
ಚಂದ್ರವಳ್ಳಿಯೂ ಆ ಪ್ರಾಚೀನ ಜಗತ್ತಿನ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು.
ಅಂಕಲಿ ಮಠ ಮತ್ತು ನಿಗೂಢ ಗುಹೆಗಳು
ಚಂದ್ರವಳ್ಳಿಯ ಮತ್ತೊಂದು ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಆಕರ್ಷಣೆ ಅಂಕಲಿ ಮಠದ ಗುಹೆಗಳು.
ಬೃಹತ್ ಬಂಡೆಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ಈ ಗುಹೆಗಳು ಚಂದ್ರವಳ್ಳಿಯ ಪುರಾತತ್ವ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ನಿಗೂಢತೆ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆಯ ಮತ್ತೊಂದು ಆಯಾಮವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.
ಸ್ಥಳೀಯ ಪರಂಪರೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಏಕಾಂತ ಮತ್ತು ಶಾಂತ ವಾತಾವರಣ ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಗುಹೆಗಳನ್ನು ಸಾಧು-ಸಂತರು ಧ್ಯಾನಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು.
ಕಿರಿದಾದ ದಾರಿಗಳು, ಕತ್ತಲೆಯ ಗುಹೆಗಳು ಮತ್ತು ಬೃಹತ್ ಬಂಡೆಗಳ ನಡುವಿನ ರಚನೆ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ಅನುಭವವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಇಲ್ಲಿ ಇತಿಹಾಸ, ಪ್ರಕೃತಿ, ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆ ಮತ್ತು ನಿಗೂಢತೆ ಒಂದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸಂಗಮಿಸುತ್ತವೆ.

ಚಂದ್ರವಳ್ಳಿ ಕೆರೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿ
ಚಂದ್ರವಳ್ಳಿಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಅಲ್ಲಿನ ಕೆರೆ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಲಿನ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತಷ್ಟು ಸೌಂದರ್ಯ ನೀಡುತ್ತವೆ.
ಕಲ್ಲುಬೆಟ್ಟಗಳು, ನೀರು ಮತ್ತು ಹಸಿರು ಪರಿಸರ ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಪ್ರಶಾಂತ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.
ಇಂದು ಈ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ನಿಂತಾಗ, ಇದೇ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಮನೆಗಳು, ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳ ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳು, ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಜೀವನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ನಡೆದಿದ್ದವು ಎಂಬುದನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದೇ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಅನುಭವ.
ನಾಯಕ ಅರಸರಿಗಿಂತಲೂ ಹಿಂದಿನ ಚಿತ್ರದುರ್ಗ
ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಎಂದಾಕ್ಷಣ ನಮಗೆ ಮದಕರಿ ನಾಯಕ, ಒನಕೆ ಓಬವ್ವ ಮತ್ತು ಏಳು ಸುತ್ತಿನ ಕಲ್ಲಿನ ಕೋಟೆ ನೆನಪಾಗುತ್ತವೆ.
ಆದರೆ ಚಂದ್ರವಳ್ಳಿ ನಮಗೆ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ—
ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ಇತಿಹಾಸ ನಾಯಕ ಅರಸರ ಕಾಲದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿಲ್ಲ.
ನಾಯಕ ಅರಸರು ಬರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು...
ಭವ್ಯವಾದ ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಕೋಟೆ ತನ್ನ ಇಂದಿನ ರೂಪ ಪಡೆಯುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು...
ಕರ್ನಾಟಕದ ಅನೇಕ ನಂತರದ ರಾಜವಂಶಗಳು ಉದಯಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು...
ಚಂದ್ರವಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಜನರು ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದರು, ಮನೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದರು, ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕತೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

ಭೂಮಿಯೊಳಗೆ ಅಡಗಿದ್ದ ತೆರೆದ ಇತಿಹಾಸ ಪುಸ್ತಕ
ಪುರಾತತ್ವ ಉತ್ಖನನವೆಂದರೆ ಮಣ್ಣಿನಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಡಗಿರುವ ಇತಿಹಾಸದ ಪುಸ್ತಕದ ಒಂದೊಂದೇ ಪುಟವನ್ನು ತೆರೆಯುವಂತಿದೆ.
ಒಂದು ಮಡಿಕೆಯ ಚೂರು ಜನರು ಹೇಗೆ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ.
ಒಂದು ಇಟ್ಟಿಗೆಯ ಗೋಡೆ ಅವರ ಮನೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.
ಒಂದು ಚರಂಡಿ ಅವರ ನಗರ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
ಒಂದು ಮಣಿ ಅವರ ಕಲಾ ಕೌಶಲವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತದೆ.
ಒಂದು ಶಾಸನ ರಾಜಕೀಯ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ.
ಒಂದು ರೋಮನ್ ನಾಣ್ಯ ಚಿತ್ರದುರ್ಗವನ್ನು ಸಾವಿರಾರು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದ ಜಗತ್ತಿನೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸುತ್ತದೆ.
ಇದೇ ಚಂದ್ರವಳ್ಳಿಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ.
ಚಂದ್ರವಳ್ಳಿ – ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಥೆ ಆರಂಭವಾಗುವ ತಾಣ
ಚಂದ್ರವಳ್ಳಿ ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಪಾರಂಪರಿಕ ಮತ್ತು ಪುರಾತತ್ವ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಸ್ಥಳ.
ಇದು ಮಧ್ಯಯುಗದ ವೀರರಿಗಿಂತಲೂ ಬಹಳ ಹಿಂದಿನ ಚಿತ್ರದುರ್ಗವನ್ನು ನಮ್ಮ ಮುಂದೆ ತೆರೆದಿಡುತ್ತದೆ—ಪ್ರಾಚೀನ ಜನವಸತಿ, ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು, ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು, ಆಡಳಿತಗಾರರು ಮತ್ತು ವಿಶಾಲ ಜಗತ್ತಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ್ದ ಸಮುದಾಯಗಳ ಚಿತ್ರದುರ್ಗವನ್ನು.
ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಕೋಟೆ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಶೌರ್ಯ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧ ವೈಭವವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರೆ, ಚಂದ್ರವಳ್ಳಿ ಅದರ ಪ್ರಾಚೀನತೆ, ಪುರಾತತ್ವ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕತೆಯ ಆಳವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.

